Khái niệm thuế, vai trò và phân loại thuế tại Việt Nam

0
28

Khái niệm thuế

Việc nghiên cứu về sự tồn tại và phát triển của Nhà nước đã giúp cho chúng ta hiểu ra một điều đó là: Để đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của mình Nhà nước phải dùng quyền lực để bắt buộc các thành viên trong xã hội có nghĩa vụ đóng góp một phần sản phẩm, thu nhập cho Nhà nước. Hình thức đó chính là thuế. Như vậy thuế là sản phẩm tất yếu từ  sự xuất hiện bộ máy Nhà nước.

Trong quá trình tồn tại của mình, thuế đã được nghiên cứu, khái niệm thuế khá nhiều và trên nhiều góc độ khác nhau:

– Các nhà kinh điển thì cho rằng: “Thuế cấu thành nên phần thu của chính phủ, nó được lấy ra từ sản phẩm của đất đai và lao động trong nước, xét cho cùng thì thuế được lấy ra từ tư bản hay thu nhập của người chịu thuế.” ( Lênin toàn tập ).

– Trên góc độ phân phối thu nhập, người ta lại cho rằng: Thuế là hình thức phân phối và phân phối lại tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân nhằm hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước để đáp ứng nhu cầu chi tiêu cho việc thực hiện các chức năng của Nhà nước.

Khái niệm thuếKhái niệm thuế

Vai trò của thuế

Trong nền kinh tế của mỗi quốc gia thuế đóng một vai trò hết sức quan trọng

– Đầu tiên, thuế là nguồn thu chủ yếu và lâu dài của ngân sách quốc gia.

Ngân sách có thể huy động nguồn thu bằng nhiều cách khác nhau như đi vay, bán tài nguyên hay tài sản quốc doanh… nhưng không có một nguồn thu nào mang tính chất bền vững và cơ bản như thuế.

Tỷ trọng thu từ thuế thường chiếm phần lớn trong tổng thu nhập của Ngân sách nhà nước, tuy nhiên không phải vì thế mà chính phủ các nước có thể tìm mọi cách để tăng thu từ thuế, bởi vì, nếu tăng thuế đến một mức quá cao thì phần còn lại cho các đối tượng nộp thuế ít đi, họ sẽ cảm thấy không xứng đáng với công sức mình bỏ ra và như vậy ham muốn làm việc giảm xuống, kết quả là sản xuất kinh doanh không được khuyến khích mở rộng, số thuế thu về cho Nhà nước tất yếu sẽ giảm.

Để đảm bảo nguồn thu này ngày càng gia tăng thì Chính phủ các nước phải có những biện pháp thích hợp, đảm bảo hài hoà lợi ích của cả Nhà nước và đối tượng nộp thuế. Vì vậy khi đánh thuế cần tuân thủ các nguyên tắc như: Nguyên tắc lợi ích và nguyên tắc khả năng thanh toán, nguyên tắc công bằng ngang và công bằng dọc.

– Thứ hai, thuế tham gia vào việc điều tiết kinh tế vĩ mô.

Nếu như  trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, Nhà nước trực tiếp tham gia vào các hoạt động kinh tế xã hội bằng hệ thống các mệnh lệnh, chỉ tiêu, các kế hoạch từ trung ương đến địa phương, thì ở cơ chế nền kinh tế thị trường Nhà nước chỉ quản lý ở tầm vĩ mô bằng các định hướng, biện pháp nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội đã đề ra.

Thuế là một công cụ thuộc lĩnh vực tài chính đắc lực nhất mà Nhà nước dùng để điều tiết kinh tế vĩ mô. Bằng cách ban hành hệ thống các văn bản pháp luật thuế, quy định các mức thuế suất khác nhau, Chính phủ có thể kiềm chế hay khuyến khích một hoạt động kinh tế nào đó.

Ví dụ như  đối với một số mặt hàng mà Chính phủ không khuyến khích tiêu dùng như  thuốc lá, bia rượu… thì có thể áp dụng nhiều sắc thuế đối với cùng một mặt hàng như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế GTGT và áp dụng các mức thuế suất cao. Còn đối với các hàng hoá cần khuyến khích sản xuất, tiêu dùng thì áp dụng các mức thuế suất thấp. Điều đó sẽ góp phần đảm bảo cân đối các ngành trong nền kinh tế.

Ngoài ra, Nhà nước còn có thể sử dụng thuế để tác động vào các hoạt động xuất, nhập khẩu nhằm hoàn thiện chính sách thương mại quốc tế,

– Thứ ba, thuế là công cụ tác động vào sự phân bổ nguồn lực trong xã hội.

Xét về mặt tiêu dùng, thuế đã phân bổ lại các nguồn lực từ cách sử dụng tư nhân sang cách sử dụng công cộng.

Xét về mặt sản xuất, thuế có thể làm thay đổi quyết định đầu tư  của các hãng sản xuất kinh doanh bằng cách đầu tư vào những mặt hàng có nhiều ưu đãi thuế suất và rút dần khỏi các – mặt hàng có mức thuế suất cao.

Thứ tư, thuế là công cụ để phân phối lại thu nhập giữa các cá nhân trong xã hội.

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, khoảng cách giàu nghèo giữa các cá nhân trong xã hội ngày càng có xu hướng gia tăng. Đây là một “ khiếm khuyết” lớn mà nền kinh tế thị trường – bản thân nó không tự giải quyết được.

Hậu quả của vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến đạo đức và công bằng xã hội mà còn tạo nên sự đối lập về quyền lợi giữa các tầng lớp dân cư trong cộng đồng. Để giải quyết tình trạng này Nhà nước cần có các biện pháp cụ thể mà một trong những giải pháp đó là thuế.

Thông qua thuế thu nhập, Chính phủ sẽ khấu trừ thu nhập của các cá nhân theo những tỉ lệ khác nhau hoặc thông qua thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào các hàng hoá mà chỉ có lớp người giàu mới tiêu thụ.

Số thuế thu được sẽ đầu tư vào các chương trình trợ giúp cho người nghèo, giảm bớt khoảng cách giàu nghèo, tạo công bằng xã hội.

– Thứ năm, thuế còn là công cụ để thực hiện kiểm tra, kiểm soát các hoạt động sản xuất kinh doanh.

Để thu được thuế một cách đầy đủ cho ngân sách Nhà nước, thì các cơ quan thuế phải thực hiện các biện pháp khác nhau để nắm vững được ngành nghề, mặt hàng kinh doanh cũng như doanh số của các doanh nghiệp.

Mặt khác các quy định chung về hoá đơn chứng từ trong các sắc thuế cũng giúp cho việc ghi chép, hạch toán của các doanh nghiệp rõ ràng hơn, từ đó giúp  cho việc kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan thuế thuận lợi hơn.

Đặc điểm và vai trò của thuếĐặc điểm và vai trò của thuế

 Nội dung và yêu cầu của một sắc thuế

a/ Nội dung

Một sắc thuế ra đời thì phải bao gồm các yếu tố sau:

– Thứ nhất, tên gọi của sắc thuế:  thông thường, tên gọi thể hiện đối tượng tác động của của sắc thuế hoặc mục tiêu của việc áp dụng sắc thuế đó.

– Thứ hai, đối tượng nộp thuế: là các tổ chức kinh tế hoặc các cá nhân có trách nhiệm phải kê khai và thực hiện nghĩa vụ nộp thuế vào ngân sách Nhà nước theo quy định của mỗi sắc thuế.

– Thứ ba, cơ sở thuế: là đối tượng tác động của một  chính sách thuế.

– Thứ tư, thuế suất: phản ánh mức độ điều tiết trên một cơ sở thuế.

b/ Yêu cầu đối với một sắc thuế

Khi tiến hành nghiên cứu và xây dựng một sắc thuế mới, các nhà hoạch định chính sách luôn mong muốn đó là sắc thuế hoàn thiện. Muốn được như vậy thì ngay khi  nghiên cứu xây dựng phải đảm bảo các yêu cầu sau:

Bao quát hết các nguồn thu trong nền kinh tế. Đây là yêu cầu hết sức quan trọng, bởi vì nó sẽ tập trung nguồn thu lớn cho ngân sách đồng thời cũng tạo công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Các sắc thuế phải đảm bảo tính công bằng. Đó là công bằng ngang và công bằng dọc

Nội dung của từng sắc thuế phải đảm bảo tính đơn giản, dễ kiểm tra, dễ thực hiện.  Điều này sẽ giúp cho các sắc thuế đi vào cuộc sống một cách dễ dàng, giúp các đối tượng nộp thuế thuận lợi hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của mình.

Xem thêm thông tin khác: bo may nha nuoclời cảm ơn bài báo cáo thực tậpmôi trường vĩ mô là gì

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.